Boek
Nederlands
Poëzie die in het teken staat van tijd, herinneringen aan kinderjaren en verdwenen geliefden en invloeden van dichters en denkers van vroeger.
Titel
Balans
Auteur
Leonard Nolens
Taal
Nederlands
Uitgever
Amsterdam: Em. Querido's Uitgeverij, 2017
53 p.
ISBN
9789021408552 (paperback)

Besprekingen

De betekenis van 'ik' zeggen

Poëzie. Een nieuwe bundel van een van de belangrijkste Nederlandstalige dichters van deze tijd. Leonard Nolens zet zijn zoektocht naar identiteit voort in Balans.

Sinds zijn hartstilstand in 2013 lukt het schrijven moeilijker voor Leonard Nolens. En dus is het een overwinning op zichzelf dat er met Balans toch een nieuwe bundel ligt. Al bevat die vermoedelijk vooral gedichten van voor de bijna fatale gebeurtenis die hij geredigeerd, gewikt en geschikt heeft.

De kern van Nolens' werk bestaat uit de zoektocht naar de identiteit. Voor hem particulier, maar ook voor de lezer. Wat betekent dat, 'ik' zeggen of schrijven in deze tijd? Als buitenstaander in de maatschappij weet Nolens op deze manier een van de existentiële vragen van onze samenleving te meten. Vanuit zijn plaats zoekt de dichter verbinding.

Neem het gedicht dat ik koos, waarnaar de titel van de bundel verwijst (een unster is een weegschaal met twee ongelijke armen, red.). Hier wil hij zijn leven wegen, maar hij beseft dat het heel moeilijk is om een balans op te maken waarin hij alles in de schaal kan leggen: dierbare famil…Lees verder

Dichten als manier van leven

Is het genoeg om aan het einde van een leven te zeggen: ik heb gedichten geschreven? Leonard Nolens (1947) vraagt zich dit af in zijn nieuwe bundel Balans. Hij zet zichzelf neer als nakomer, schuw ten opzichte van familieleden en vrienden. Als bewonderaar van de dichter Meng Jiao (751-814). Als zoon die de tijd verwijt dat hij geen fatsoenlijk afscheid kon nemen van zijn overleden vader.

Het is mogelijk het geluid van een draaiende motor die de herinnering aan zijn vader oproept en een onvergetelijk portret veroorzaakt, dat zowel liefdevol is als gruwelijk:

Zijn nieuwe Volvo laat beneden total loss

en vijftig jaar de motor draaien, zijn dood verjaart

en zit verbrijzeld aan het stuur, een kettingroker

met mijn gezicht, hij heeft mij niet voor niets gemaakt.

De paradoxale toestand van de dichter, die met liefdevolle aandacht iets grotesks beschrijft en daarmee op afstand houdt, geeft weer hoe het is een omgang te vinden met de dood:

Hij hangt geduldig bloedend uit het raam en roept,

men kan van zijn leven niet duidelijk horen wat hij met me wil.

Hij rijdt de stad uit, zijn heuvels op, zijn bossen in,

hectaren canada's, weiden en lorken komen nu langs.

De onoverbrugbare afstand tussen vader en zoon wordt benadrukt door de observatie dat de vader 'zijn heuvels' t…Lees verder

Oefeningen in vallen en falen

LEONARD NOLENS Balans.

Liefde, dialoog en eenzaamheid. Drie woorden die samen de kern van Leonard Nolens' leven en dichterschap vormen. In 2012 ontving de veelvuldig gelauwerde dichter als kers op de taart de prestigieuze Prijs der Nederlandse Letteren. Daarnaast is hij ook al jaren onze Nederlandstalige kanshebber voor de Nobelprijs Literatuur. De 70-jarige Nolens is, kortom, een poëtisch monument, die met `Balans' in vijf caleidoscopische cycli terugblikt op een leven als dichter, vader, kluizenaar, zoon, minnaar en psychiatrisch patiënt.

Vooraf even aanstippen dat de gedichten in `Balans' niet kakelvers zijn: Nolens heeft sinds zijn hartstilstand in 2013 geen nieuwe gedichten meer geschreven. Eerder dit jaar zei hij daarover op Klara: `Ik heb nooit geweten dat door zo'n fysiek feit ook het vermogen om te schrijven verdwijnt. (...) Ik kan geen gedichten meer maken. Ik ben al vier jaar geen dichter meer.' Het hierin opgenomen werk dateert van de peri…Lees verder

Decennialang al weet Leonard Nolens (1947) met poëzie te komen die stilistisch niet veel verandert en zich inhoudelijk zowel op de wereld als het individu richt. Zijn gedichten kennen een meestal vaste strofische vorm en een aansprekende maar ook verdichte zegging, die de lezer soms op het verkeerde been zet. De meervoudige betekenissen worden begeleid door inventieve woordcombinaties als ‘vloekpsalm’, ‘tranende kattendarmen’ en ‘bovenpersoonlijke seks’. Tijd en herinneringen staan met kinderjaren, familieanekdotes en overleden naasten centraal. Ons huidige tijdsbestek oefent daar evenwel invloed op uit, gezien verwijzingen naar o.a. terrorisme, vluchtelingen en jetlags. Tegelijk is er steeds een onderstroom werkzaam met al dan niet aanvaarde inzichten van dichters, kunstenaars en denkers als Meng Jiao, Seneca, Freud, Char en Ovidius. Toch is er nooit sprake van ‘boekengeleerdheid’, integendeel, het pleit voor Nolens' vakmanschap dat hij zoveel verschillende bronnen naar zijn hand kan…Lees verder

Angst werd zijn lied

'Mensen sterven tegenwoordig vaak / te laat", zo citeert de Vlaamse dichter Leonard Nolens een arts die zich een paar jaar terug in de Volkskrant uitsprak over mensen van 80,90 jaar die er veel voor over hebben om 'nog niet weg' te hoeven. Met Seneca noemt Nolens dat 'gebedel om leven'. Maar kun je bij een maatschappelijke discussie als deze buitenstaander blijven als je zelf ook niet meer de jongste bent? Nolens kiest positie met een vraag: "Ben ik bang?"

De dichter, die dit jaar 70 is geworden, gaf zijn nieuwe bundel de titel 'Balans'. Hij blikt daarin terug, weegt zijn leven en zijn werk.

Nolens portretteert zichzelf als vader: "Lang geleden kreeg ik van mijn vrouw twee zoons. / Wij zijn mekaar niet kwijtgeraakt / en gaan met zijn drieën vanavond laat op stap in de stad." De bijna 'broederliefde' tussen vader en zoons, heeft hij op zijn beurt nooit gevoeld. Want hij, de nakomer van het gezin, heeft zijn eigen vader nooit goed leren kennen. Een gruwelijke scène onthult iets van het waarom:

"Zijn nieuwe Volvo laat beneden total loss / en vijftig jaar de motor draaien, zijn dood verjaart / en zit verbrijzeld aan het stuur, een kettingroker / met mijn gezicht, hij heeft mij niet voor niets gemaakt."

Hij werd een jongen die als geheime roepnaam 'pijn' had, en precies die pijn werd het grondgevoel van Nolens' poëzie. Het zal niet voor niks zijn dat 'Balans' opent met een …Lees verder

Over Leonard Nolens

CC BY-SA 4.0 - Foto van/door Herman Schartman

Leonard Helena Sylvain Nolens (Bree, 11 april 1947) is een Vlaams dichter, vertaler en dagboekschrijver.

Biografie

Na zijn middelbare school volgt Nolens de opleiding tolk-vertaler aan de Hoger Instituut voor Vertalers en Tolken in Antwerpen. Vanuit Antwerpen werkt hij vanaf 1968 als freelance vertaler en is tussen 1969 tot 1973 redacteur van het experimentele tijdschrift Labris. Nolens is getrouwd en heeft twee zoons. Hij is de vader van de schrijver David Nolens.

Nolens debuteerde in 1969 met de dichtbundel Orpheushanden.

Situering

Hij is een romanticus, schrijft vaak over liefde en over de manier om aan de identiteit te ontsnappen. Zijn vroege werk wordt getypeerd als barok, experimenteel aandoende gedichten. In de loop der jaren treedt er een versobering op in zijn werk en krijgt het een meer parlando-achtige toon. Veelvoorkomende thema’s in het werk van Nolens zijn d…Lees verder op Wikipedia